Home > Duurzaamheid > Het Duurzame Woordenboek

Het Duurzame Woordenboek

5-R - De vijf verbeterrichtingen

De 5 verbeterrichtingen
Het Brancheplan Duurzaam Verpakken biedt de Tuinbranche de mogelijkheid om actief bij te dragen aan een circulaire economie. Voor het verduurzamen van verpakkingen en/of verpakkingsmaterialen worden de volgende thema’s gehanteerd:
- Rethink: herontwerpen product/verpakkingscombinaties om de milieudruk te verlagen.
Het productontwerp heeft een directe impact op de recyclebaarheid en herbruikbaarheid van verpakkingen.
- Reduce: minder verpakkingsmateriaal toepassen.
Door minder (kunststof)verpakkingsmateriaal toe te passen, ontstaat na gebruik minder (kunststof) verpakkingsafval. Hierdoor wordt het milieu minder belast.
- Resource: inzetten van materialen met lagere milieu-impact (FSC/PEFC gecertificeerd papier en karton, recycled en biobased materialen).
Het gebruik van meer gerecyclede kunststoffen beperkt de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen voor de productie van nieuwe plastics en reduceert de CO2-uitstoot (Europese Commissie, 2018).
- Reuse: onderzoek naar de mogelijkheden voor hergebruik (refill) van verpakkingen.
Verpakkingen of onderdelen hiervan kunnen zodanig ontworpen worden dat ze meerdere keren gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld met een retoursysteem of navulverpakkingen.
- Recycle: scheidbaarheid, sorteerbaarheid en recyclebaarheid (Design for Recycling).
Verpakkingen moeten op de juiste manier worden verwerkt. Het is daarom essentieel dat verpakkingen gescheiden, gesorteerd, en gerecycled kunnen worden in de huidige inzamelsystemen. Het KIDV heeft een Recyclecheck ontwikkeld om bedrijven te ondersteunen bij de ontwikkeling van duurzame verpakkingen.
Bron: https://www.rethinkplastics.nl/economie-en-milieu/routekaart/

Bedrijven die verpakte producten op de markt brengen zijn wettelijk verplicht bij te dragen aan recycling. Het Afvalfonds Verpakkingen treedt op namens het verpakkende bedrijfsleven en heeft diverse taken. Deze taken worden gefinancierd vanuit de afvalbeheersbijdrage die verpakkende bedrijven betalen. Hieruit worden ook de kosten voor de inzameling en recycling van verpakkingen vergoed aan de gemeenten. In Nederland worden hoge recyclingpercentages gerealiseerd. In 2017 werd Nederland 78% van alle op de markt gebrachte verpakkingen gerecycled, hiermee laten we de EU-doelstelling van 55% ver achter ons.

Afvalhiërarchie / de Ladder van Lansink

De ladder van Lansink
Gedefinieerd in de EU-kaderrichtlijn afval (2008/98/EG betreffende afvalstoffen) Vereist dat de EU-lidstaten afvalstoffen verwijderen volgens de afvalhiërarchie op vijf niveaus: preventie, voorbereiding voor hergebruik, recycling, andere nuttige toepassing en verwijdering.

Bio-based/ bioplastic

Een materiaal is gemaakt op basis van de reststromen van hernieuwbare, natuurlijke grondstoffen zoals aardappels, mais of rietsuiker. Dit zijn hernieuwbare grondstoffen, deze worden op dit moment nog niet apart gerecycled. Hoe werkt dat dan? Een uitleg van Milieucentraal lees je hier.

Van biologische oorsprong, geteeld of gehouden zonder gebruik van chemische pesticiden en antibiotica.

Een materiaal is biologisch afbreekbaar wanneer schimmels en bacteriën het materiaal afbreken. Hoe lang dit duurt, is afhankelijk van de omstandigheden en de tijd. Bijvoorbeeld hout, katoen en kurk zijn biologisch afbreekbaar, het duurt echter jaren voordat deze materialen helemaal afgebroken zijn. Meer informatie op de pagina over materialen.

Circulair

Een terugkerend systeem waar geen start en einde is door het hergebruiken van producten en materialen.

Circulaire economie

Circulaire Economie

Bron: Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken KIDV

Een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waarde vernietiging te minimaliseren. Anders dan in het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd.


Een proces waarbij plantaardige resten en voedselresten bij aanwezigheid van zuurstof worden afgebroken tot vruchtbare grond (humus) voor hergebruik in parken en tuinen. Composteerbare materialen zijn biologisch afbreekbaar binnen de gestelde normen van EN13432. Deze Europese norm beschrijft de periode (3 maanden), de condities (industriële composterings-faciliteit) en de toegestane restfracties. EN13432 zegt dus niets over de herkomst van de grondstoffen (afkomstig van olie of hernieuwbare landbouwgewassen). Produkten die voldoen aan de EN13432 norm mogen het kiemplantlogo dragen.

Cradle to cradle

(C2C of van-wieg-tot-wieg) is een ontwerpfilosofie waarbij wordt uitgegaan van het principe dat afval gelijk is aan voedsel. Elke grondstof en elk materiaal moet volledig hergebruikt kunnen worden zonder dat het zijn waarde verliest.

Lang meegaand, goed voor mens en natuur. Een gebied zo gebruiken dat de natuurlijke voorraden niet opgaan. Dus bv. niet alleen bomen kappen, maar ook weer aanplanten.

Ecologische voetafdruk

Iedere wereldburger gebruikt een gedeelte van de beschikbare ruimte op aarde. Alle consumptie kan worden omgerekend in een oppervlakte die voor de productie ervan nodig is. Met de ecologische voetafdruk wordt het verbruik van grondstoffen en energie omgezet in benodigde ruimte op aarde en uitgedrukt in hectares. Lees verder op de website van papierenkarton.nl

Letterlijk vertaald: eerlijke handel. Handel waarbij aan producenten in derde wereld landen een als rechtvaardig beschouwde prijs wordt betaald. Aan fairtrade-producten worden strengere milieu eisen gesteld.

Greenwashing

Term voor bedrijven die duurzaamheid claimen, maar geen daadwerkelijke actie ondernemen.

Hernieuwbaar

Producten gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, worden gemaakt van plantaardig materiaal wat weer opnieuw kan groeien in de natuur, zoals suikerriet of mais.

Hydropapier

Waterafstotend papier wat composteerbaar is. Wordt ingezameld in het oud papier. Koen Pack heeft een aantal hoezen met dit materiaal ontwikkeld, speciaal voor planten.Maar nog veel meer voor bloemen.

Keurmerk

Merkteken als bewijs van keuring en/of als aanduiding is van een bepaalde kwaliteit.

Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken adviseert en inspireert bedrijven over duurzaam verpakken. Zij bieden feitelijke kennis, actuele trends en praktische tools.

Dit logo staat op verpakkingen die in de vuilnisbak gegooid moeten worden. Het composteert nl. pas na 12 weken in een speciale composteermachine. In de praktijk zit gft-afval maar 1 tot 2 weken in zo’n machine en er blijven stukjes plastic in de compost achter. Zie ook OK Compost.

Kraft papier

Kraft papier is een zeer sterke papiersoort gemaakt van houtsnippers uit naaldhout. De houtsnippers komen vooral van boomsoorten zoals de spar en de den, omdat deze een lange vezel hebben. Deze lange vezel zorgt voor de sterkte en hoge kwaliteit van het papier. Tijdens de verwerking van houtvezel tot papierpulp wordt het natuurlijke bindmiddel lignine gescheiden van de cellulose, waardoor er een zeer zuiver product ontstaat. Het kraft papier dat gebruikt wordt voor onze producten is ongebleekt en heeft een natuurlijke bruine kleur. Het papier is natsterk en door zijn zuivere samenstelling zeer geschikt om te recyclen en te composteren. Doordat het materiaal gemaakt wordt van snel groeiende boomsoorten is het product ook nog eens zeer duurzaam.

Kringloop van papier en karton

Nederland is een koploper op het gebied van de recycling van papier en karton. Gebruikt papier en karton gescheiden inleveren en recyclen is de gewoonste zaak van de wereld. Na gebruik van papier en karton worden de producten ingezameld, gereinigd en gesorteerd om weer te worden verwerkt tot nieuw papier of karton. Vervolgens kan de kringloop van papier en karton opnieuw beginnen! Papierrecycling betekent duurzaamheid. Het voorkomt afval, vermindert gebruik van hout en maakt de maatschappij bewust van haar eigen bijdrage aan verduurzaming. Bron: https://papierenkarton.nl/keten-recycling/kringloop-papier-en-karton/

Lineaire economie

Een systeem waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd.

Micro beads

Minuscule plastic balletjes die gebruikt worden in schoonheidsproducten als o.a. tandpasta, dagcrème en douchegel.

Milieu

Het geheel van de atmosfeer, de bodem en het water die invloed hebben op planten, dieren en mensen.

MVO

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, een organisatie die zich richt op verduurzaming en nieuwe businessmodellen. Meer informatie over MVO Nederland, de beweging van ondernemers in de nieuwe economie. Door innovatie tot stand te brengen via projecten met onverwachte samenwerkingen. Zij creëren bij overheden en financiers de condities die het bereiken van hun doel vereenvoudigen en versnellen.

Natuurlijk/natural

Product waarvan de ingrediënten uit de natuur komen, zoals o.a. boomschors, denneappels of berkenbast.

NGO

Non Governmental Organisation, voorbeelden zijn stichtingen zoals o.a. Greenpeace en Amnesty International.

Het Belgische keurmerk OK Compost staat op zakjes, hoesjes en bakjes van composteerbaar kunststof. Het advies is om bioplastic met het OK Compostlogo in de vuilnisbak te gooien. Het composteert namelijk pas na 12 weken in een speciale composteermachine. In de praktijk zit GFT-afval maar 1 tot 2 weken in zo’n machine in Nederland en blijven er stukjes plastic in de compost achter. Dit is niet wenselijk.

Organic

De Engelse vertaling van biologisch.

PET

Polyethylene Terephthalate, wordt gebruikt voor plastic drinkflessen. Omdat er statiegeld op zit is het recycleproces goed ingericht voor dit materiaal.

PLA

Polylactic Acid, een bioplastic wat gemaakt wordt uit hernieuwbare bronnen zoals mais, dit gaat niet ten koste gaat van voedsel omdat de stengel en het blad gebruikt wordt voor de productie. Het is een composteerbare grondstof wanneer het langer dan 10 weken in een professionele composteerinstallatie kan blijven. In Nederland is het proces korter, waardoor de voorkeur is om het in de grijze bak te gooien.

Plastic

Het Engelse woord voor kunststof. Bestaat uit chemische verbindingen die door niet-natuurlijke scheikundige processen worden vervaardigd. De grondstof is vaak koolwaterstof, wat afkomstig is uit aardolie, een fossiele brandstof. Enkele voorbeelden zijn PP, PET, PS, LDPE en HDPE. Er bestaan tegenwoordig ook plastics gemaakt van herniewbare grondstoffen zoals PLA.

Plastic Soep

In zee drijft veel plastic, van grote stukken op het water tot bijna onzichtbare stukjes microplastics onder water. Dit noemt men de plastic soep. Er zijn verschillende organisaties actief in het bestrijden hiervan. Wil je hier meer over weten, kijk dan op Plastic Soup Foundation.

Het Plastic Pact NL is ondertekend door een schare aan partijen uit de plasticketen. De ambities van het Plastic Pact NL liegen er in ieder geval niet om. Om een voorbeeld te geven: in 2025 moeten alle eenmalig te gebruiken plastic producten en verpakkingen 100 procent recyclebaar zijn. De hoeveelheid plastic die we in Nederland gebruiken, moet in hetzelfde jaar met 20 procent zijn afgenomen en 70 procent van eenmalige plasticproducten moet tegen die tijd hoogwaardig gerecycled worden. 75 Partijen ondertekenen Plastic Pact Nederland.

Om die doelstellingen te behalen, is een ketenaanpak verreist, stelt het pact. Met andere woorden: in de ontwerp-, gebruiks- én recyclefase zijn belangrijke stappen te zetten. Het pact benadrukt het belang van een versimpelde keten, zodat plastic producten en verpakkingen efficiënter en hoogwaardiger gerecycled kunnen worden. Bron: Duurzaam Bedrijfsleven.

De Recyclecheck is een hulpmiddel bij één van de vele keuzes die verpakkingsontwerpers, maar ook marketeers en inkopers, moeten maken als ze een nieuw product of verpakking op de markt brengen. Ontwikkeld door KIDV.

Recyclen/ recycling/ recyclebaar

Het opniew gebruiken van materialen. Kijk dit informatieve filmpje van het Klokhuis over hoe dat dan in praktijk werkt.

Afval dat je niet gescheiden kunt inleveren, mag bij het restafval. Dit is in Nederland de grijze kliko of vuilniszak, maar om te kiezen welk afval in welke bak hoort is een handige Afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal beschikbaar. Je kunt hem ook als app op je telefoon downloaden.

Sustainable

De Engelse vertaling van duurzaam(heid).

Weggooiwijzer van KIDV

Op de website van het Kennisinstituut voor Duurzame Verpakkingen (KIDV) is er een Weggooiwijzer opgesteld. Logo's (iconen) op de verpakkingen geven aan tot welke categorie afval de verschillende onderdelen van een verpakking behoren. Consumenten zien in één oogopslag waar elke verpakking moet worden weggegooid. Door het gebruik van de Weggooiwijzer draag je bij aan een optimaal recycleproces en laat jouw bedrijf zien dat je het belangrijk vindt dat we materialen hergebruiken en op de juiste manier weggooien.

Zetmeel

Een grondstof die ook gebruikt wordt voor bijv. biologisch afbreekbare hoezen en zakken.

Zwerfafval

Vuil wat op straat, in de berm of in sloten en meren ligt. Het is ergernis nummer één en is bovendien slecht voor natuur, mens en dier. Er zijn verschillende initiatieven, zoals Nudge om dit samen met anderen op te ruimen tijdens een wandeling.